Skip to main content

Skriva út ##pt##

Náttúrulæra

E-, D- og C-stig
Galdandi:

Saman við støðisnámsætlanini galdandi frá 1. august 2023 fyri næmingar, sum byrja á E-, D- ella C-stigi 1. august 2023 ella seinni.

1. Samleiki

Lærugreinin náttúrulæra fevnir um tættir úr lærugreinunum alisfrøði, evnafrøði, lívfrøði og støddfrøði.

Arbeitt verður bæði ástøðiliga og verkliga við greiðsluevnum innan tøkni, umhvørvi, náttúru og heilsu. Háttaløgini í lærugreinini eru náttúruvísindalig, og vitan og fatan verða ment bæði við verkligum royndum og við ástøði og modellum. Við hesum verður støði lagt fyri fatan av náttúru, samspælinum millum menniskju og nærumhvørvið og fyri fysiologiskum prosessum.

Lærugreinin nertir eisini við tíðarbærar vinnuyrkisligar og samfelagsligar trupulleikar við náttúruvísindaligum innihaldi.

2. Endamál

Endamálið við lærugreinini er, at næmingarnir fáa innlit í meginreglur og háttaløg innan tøkni, umhvørvi og heilsu og fortreytir til at kunna arbeiða við náttúrufakligum evnum í einum yrkisútbúgvingarøki. Lærugreinin skal í yrkiskendum høpi fremja fatanina hjá næmingunum av týdninginum, sum náttúrulærugreinarnar hava fyri tøknifrøðiliga menning og ávirkanina av henni á menniskju, vinnu og samfelag.

Á D-stigi skal lærugreinin geva næmingunum høvi at ogna sær lestrarførleikar á byrjanarstigi.

Á C-stigi skal lærugreinin geva næmingunum arbeiðsroyndir við grundleggjandi náttúruvísindaligum arbeiðsháttum og hugsanarháttum til at loysa ítøkilig faklig ella vinnuyrkislig greiðsluevni. Arbeiðið í lærugreinini skal, umframt at vera albúgvandi, menna førleikar næminganna viðvíkjandi víðari útbúgving innan náttúruvísindaliga, tøkniliga ella heilsufakliga økið.

3. Kjarnaøki

Lærugreinin náttúrulæra fevnir um tættir úr lærugreinunum alisfrøði, evnafrøði, lívfrøði og støddfrøði.

Innihaldið í lærugreinini verður lagað til ávísu yrkisútbúgvingina. Lívfrøðilig øki eru ikki kravd, men verða vald, um tey eru viðkomandi fyri ávísu yrkisútbúgvingina. Verkligt arbeiði, herímillum sjálvstøðugt royndararbeiði, skal fevna um í minsta lagi 1/5 av undirvísingini.

  • Alisfrøði-, evnafrøði- og støddfrøðiligar útrokningar
  • Royndararbeiði
  • Orka og orkuumseting
  • Bygnaður og eginleikar hjá evnum
  • Kemikaliu og trygd

Lívfrøðilig øki

  • Kjarnulívfrøði
  • Fotosyntesa og respiratión
  • Alisfrøði-, evnafrøði- og støddfrøðiligar útrokningar
  • Royndararbeiði
  • Rokning við potensum og rótum
  • Orka og orkuumseting
  • Bygnaður og eginleikar hjá lívrunnum og ólívrunnum evnum
  • Kemikaliu og trygd, eyðmerking av kemikalium og kemikaliuburturkasti

Lívfrøðilig øki

  • Kjarnulívfrøði
  • Lívfrøðiligur týdningur av DNA
  • Alisfrøði-, evnafrøði- og støddfrøðiligar útrokningar
  • Royndararbeiði
  • Rokning við logaritmum, potensum og rótum
  • Orka og orkuumseting
  • Bygnaður og eginleikar hjá lívrunnum og ólívrunnum evnum
  • Mongdarrokningar
  • Kemikaliu og trygd, markvirði, eyðmerking av kemikalium og kemikaliuburturkasti

Lívfrøðilig øki

  • Kjarnulívfrøði
  • Lívfrøðiligur týdningur av DNA

4. Faklig førleikamál

Faklig førleikamál eru fyri E-, D- og C-stig.

Málið við undirvísingini er, at næmingurin dugir:

  • at vísa fatan av náttúrufakligum hugtøkum og modellum og at greiða frá vinnuyrkisligum greiðsluevnum við náttúrufakligum innihaldi
  • at vísa kunnleika um støddfrøðiligar útsagnir og at gera einfaldar útrokningar í sambandi við náttúrufakligt arbeiði
  • at arbeiða sjálvstøðugt við einføldum royndum
  • at arbeiða trygt og rætt við útgerð og kemikalium
  • at kjakast um týdningin, sum lærugreinin hevur fyri tøknifrøðiligu menningina, og ávirkanina, sum hon hevur á menniskju, vinnu og samfelag
  • at nýta viðkomandi talgildar keldur og viðkomandi kt-amboð
  • at skjalfesta og miðla úrslit av egnum arbeiði við náttúrufakligum evnum.

Málið við undirvísingini er, at næmingurin dugir:

  • at velja og nýta hugtøk og modell til at greiða frá náttúrufakligum og vinnuyrkisligum greiðsluevnum og fyribrigdum
  • at nýta støddfrøðiligar útsagnir og at greiða frá útrokningum í sambandi við náttúrufakliga arbeiðið
  • at arbeiða kannandi við lærugreinini við royndum, kanningum og eygleiðingum
  • at vísa trygt og rætt arbeiði við útgerð og kemikalium og grundgeva fyri hesum
  • at taka støðu til og kjakast um týdningin, sum lærugreinin hevur fyri tøknifrøðiligu menningina, og ávirkanina, sum hon hevur á menniskju, vinnu og samfelag
  • at velja, nýta og meta um viðkomandi kt-amboð, eitt nú til simulering, leitan eftir og viðgerð av upplýsingum, dátuviðgerð og framløgur
  • at fremja og meta um royndararbeiði, bæði einsæris og í samstarvi við onnur
  • á fullgóðan hátt at skjalfesta og miðla úrslit av egnum arbeiði við náttúrufakligum evnum.

Málið við undirvísingini er, at næmingurin dugir:

  • á fullgóðan hátt at velja og nýta náttúrufaklig hugtøk og modell til at greiða frá úrvaldum náttúru- og vinnufakligum greiðsluevnum
  • á fullgóðan hátt at velja og nýta støddfrøði til at greiða frá náttúruvísindaligum fyribrigdum og greiðsluevnum
  • at greiða frá og meta um samspælið millum ástøði og royndararbeiði og í hesum samanhangi fáa sjálvstøðugan og kannandi virkishátt
  • at ráðleggja, fremja og meta um royndararbeiði við starvsstovuútgerð ella aðrari viðkomandi útgerð
  • at vísa trygt og rætt arbeiði við útgerð og kemikalium, herímillum at meta um trygd og vánavánir, og grundgeva fyri hesum
  • sjálvstøðugt at velja, nýta og meta um viðkomandi kt-amboð, eitt nú til simulering, leitan eftir og viðgerð av upplýsingum, dátuviðgerð og framløgur
  • á fullgóðan hátt at nýta náttúruvísindaligan arbeiðshátt, herímillum at lýsa viðurskiftini millum ástøði og verkligt arbeiði
  • at grunda um og kjakast um náttúrufaklig og vinnuyrkislig greiðsluevni, soleiðis sum tey verða lýst í miðlunum, herímillum at meta um náttúrufakligar tættir í framseting og grundgevingum
  • at seta úrslit í frásjón viðvíkjandi vinnuyrkisligum og/ella samfelagsligum greiðsluevnum.

5. Próvtøka

Næmingarnir fara til endaliga próvtøku á E-, D- og C-stigi.

Viðvíkjandi dømingargrundarlagnum kann ávísi skúlin nærri útgreina týðandi mál og krøv, sum skúlin velur at leggja dent á, bæði viðvíkjandi próvtøkuni og próvtøkugrundarlagnum.

Próvtøkuhættir á E-stigi

Hildin verður ein munnlig próvtøka. Farið verður til próvtøku eftir próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B.

Próvtøkuháttur A á E-stigi

Próvhoyringin varir umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming

Próvtøkan tekur støði í aðrari av endaligu skjalfestingunum hjá próvtakaranum. Lutakast verður millum báðar skjalfestingarnar, beint sum royndin byrjar. Um tað er viðkomandi, kann hin skjalfestingin eisini verða tikin við í próvtøkugrundarlagið. Viðkomandi náttúrufaklig útgerð skal vera partur av próvtøkuni.

Undir próvtøkuni leggur próvtakarin fyri við eini stuttari framløgu við støði í skjalfestingini, og síðan er faklig samrøða millum próvtakara og próvhaldara við støði í framløguni og í skjalfestingini.

Verkligt arbeiði kann verða partur av próvtøkuni, og tá kunnu fleiri próvtakarar próvhoyrast samstundis. Próvhaldari og próvdómari skulu tá tryggja, at hvør einstakur próvtakari verður próvhoyrdur í samanlagt 30 minuttir.

Um verkligt arbeiði ikki er partur av próvtøkuni, skal skjalfestingin vísa, at próvtakarin megnar at arbeiða verkliga og náttúrufakliga.

Skjalfestingarnar verða sendar próvdómara fyri próvtøkuna.

Um skjalfestingarnar

Um próvtøkuháttur A verður valdur, skal næmingurin í undirvísingini hava gjørt tvær endaligar skjalfestingar um náttúrufaklig evni.

Báðar skjalfestingarnar skulu fevna um lýsingar av í minsta lagi einum framdum royndararbeiði. Skjalfestingarnar eru grundarlag undir munnligu próvtøkuni og kunnu gerast einsæris ella í samstarvi millum í mesta lagi tveir næmingar.

Fyri at næmingurin skal sleppa til próvtøku, skal lærarin hava góðkent skjalfestingarnar.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur A á E-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini. Skjalfestingin, munnliga próvhoyringin og møguligt royndararbeiði telja øll við í dømingini.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • vísir fatan av einføldum náttúrufakligum hugtøkum og útrokningum
  • leggur skjalfestingina fram og setur í samband við vinnuyrkisføri
  • vísir evni til at greiða frá royndum, herímillum endamáli, femjan og úrslitum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.

Próvtøkuháttur B á E-stigi

Próvhoyringin varir umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming. Próvtakarin kann fáa í mesta lagi 30 minuttir í fyrireikingartíð.

Próvtøkan tekur støði í einum stakdømi og tveimum av teimum trimum tilhoyrandi framløguætlanunum hjá próvtakaranum. Lutakast verður millum framløguætlanirnar, beint sum royndin byrjar. Viðkomandi náttúrufaklig og vinnuyrkislig útgerð skal vera partur av próvtøkuni.

Undir próvtøkuni leggur próvtakarin fyri við eini stuttari framløgu við støði í framløguætlanunum. Í framløguni skal próvtakarin taka týðandi tættir í viðgjørda nátturufakliga greiðsluevninum fram og vísa kunnleika um náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í stakdøminum, og seta í samband við vinnuyrkisliga øki próvtakarans. Restin av próvtøkutíðini er ein faklig samrøða millum próvtakara og próvhaldara við støði í framløguni og stakdøminum.

Stakdømini verða send próvdómara fyri próvtøkuna.

Um stakdømini og framløguætlanirnar

Um próvtøkuháttur B verður valdur, skal næmingurin í síðsta partinum av undirvísingini fáa eitt vinnuyrkisligt stakdømi við 3-4 týðandi náttúrufakligum greiðsluevnum. Við støði í stakdøminum ger næmingurin tríggjar framløguætlanir fyri trý av greiðsluevnunum í stakdøminum. Náttúrufakligu greiðsluevnini skulu til samans fevna um fakligu málini í lærugreinini.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur B á E-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini. Framløguætlanirnar kunnu takast við í dømingina, um skúlin hevur greiðar mannagongdir fyri tí.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • vísir fatan av einføldum náttúrufakligum hugtøkum og útrokningum
  • leggur skjalfestingina fram og setur í samband við vinnuyrkisføri
  • vísir evni til at greiða frá royndum, herímillum endamáli, femjan og úrslitum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.

Próvtøkuhættir á D-stigi

Hildin verður ein munnlig próvtøka. Farið verður til próvtøku eftir próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B.

Próvtøkuháttur A á D-stigi

Próvtøkan er í tveimum pørtum, og próvhoyringin varir til samans umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming. Undir próvtøkuni velur próvtakarin sjálvur, hvør partur er hin fyrri, og hvør er hin seinni. Báðir partarnir skulu fylla umleið tað sama í tíð.

Fyrireikingartíðin til báðar partarnar av próvtøkuni er umleið 30 minuttir. Próvhaldarin kann hava undirvísingartilfar, frymlasavn og egið tilfar, so sum notur og rapportir, við í fyrireikingarhølið.

Viðkomandi náttúrufaklig útgerð skal vera partur av próvtøkuni.

Partur 1: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í aðrari av endaligu skjalfestingunum hjá próvtakaranum. Lutakast verður millum báðar skjalfestingarnar, beint sum fyrireikingartíðin byrjar.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í skjalfestingini. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í skjalfestingini, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni.

Partur 2: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í eini uppgávu, sum próvhaldarin hevur orðað. Próvtakarin fær uppgávuna við lutakasti, beint sum fyrireikingartíðin byrjar. Uppgávan skal fevna um eina yvirskrift ella eina lýsing av einum stakdømi, ein stuttan nágreinandi tekst um uppgávuna og eitt fylgiskjal. Fylgiskjalið skal fevna um umleið eina A4-síðu av tabellum, grafum, modellum ella líknandi. Fylgiskjalið skal geva próvtakaranum høvi til at fara fakliga í dýpdina og seta í frásjón og í samband við viðkomandi kjarnaøki.

Uppgávurnar kunnu fevna um bæði ástøði og royndararbeiði, og samanlagt skulu uppgávurnar fevna um kjarnaøkini í lærugreinini. Sama uppgáva kann í mesta lagi nýtast tríggjar ferðir í sama flokki/holdi. Fylgiskjølini kunnu brúkast aftur í fleiri uppgávum.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í uppgávuni. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í uppgávuni og fylgiskjalinum, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni og viðkomandi kjarnaøki.

Skjalfestingarnar og uppgávurnar verða sendar próvdómara fyri próvtøkuna.

Um skjalfestingarnar

Um próvtøkuháttur A verður valdur, skal næmingurin í undirvísingini hava gjørt tvær endaligar skjalfestingar um náttúrufaklig evni, sum viðvíkja yrkisútbúgvingarøki næmingsins.

Báðar skjalfestingarnar skulu fevna um lýsingar av í minsta lagi einum framdum royndararbeiði. Skjalfestingarnar skulu vísa náttúruvísindaligan arbeiðshátt og fevna um lýsing av gongdini frá greiðsluevni til niðurstøðu.

Skjalfestingarnar eru grundarlag undir próvtøkuni og skulu gerast einsæris. Valdu evnini skulu í vavi tryggja, at próvtakarin verður royndur bæði í dýpdini og vítt í evninum.

Fyri at næmingurin skal sleppa til próvtøku, skal lærarin hava góðkent skjalfestingarnar.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur A á D-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini. Skjalfestingin í parti 1 skal takast við í dømingina.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • viðger og vísir fatan av einføldum náttúrufakligum formlum
  • greiðir frá náttúrufakligum lógum og hugtøkum
  • leggur skjalfestingina fram á viðkomandi hátt og setur í samband við vinnuyrkisføri
  • greiðir frá royndini, herímillum endamáli, femjan og úrslitum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum og greiðsluevnum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans, har báðir partarnir telja eins.

Próvtøkuháttur B á D-stigi

Próvtøkan er í tveimum pørtum, og próvhoyringin varir til samans umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming. Undir próvtøkuni velur próvtakarin sjálvur, hvør partur er hin fyrri, og hvør er hin seinni. Báðir partarnir skulu fylla umleið tað sama í tíð.

Fyrireikingartíðin til báðar partarnar av próvtøkuni er umleið 30 minuttir. Próvhaldarin kann hava undirvísingartilfar, frymlasavn og egið tilfar, so sum notur og rapportir, við í fyrireikingarhølið.

Viðkomandi náttúrufaklig og vinnuyrkislig útgerð skal takast við í próvtøkuna.

Partur 1: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í einum stakdømi og eini tilhoyrandi framløguætlan hjá próvtakaranum, sum próvdómarin hevur valt.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í framløguætlanini. Í framløguni skal próvtakarin taka týðandi tættir í viðgjørda nátturufakliga greiðsluevninum fram og vísa kunnleika um náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í stakdøminum, og seta í samband við vinnuyrkisliga øki próvtakarans.

Partur 2: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í eini uppgávu, sum próvhaldarin hevur orðað. Próvtakarin fær uppgávuna við lutakasti, beint sum fyrireikingartíðin byrjar. Uppgávan skal fevna um eina yvirskrift ella eina lýsing av einum stakdømi, ein stuttan nágreinandi tekst um uppgávuna og eitt fylgiskjal. Fylgiskjalið skal fevna um umleið eina A4-síðu av tabellum, grafum, modellum ella líknandi. Fylgiskjalið skal geva próvtakaranum høvi til at fara fakliga í dýpdina og seta í frásjón og í samband við viðkomandi kjarnaøki.

Uppgávurnar kunnu fevna um bæði ástøði og royndararbeiði, og samanlagt skulu uppgávurnar fevna um kjarnaøkini í lærugreinini. Sama uppgáva kann í mesta lagi nýtast tríggjar ferðir í sama flokki/holdi. Fylgiskjølini kunnu brúkast aftur í fleiri uppgávum.

Undir próvtøkuni leggur próvtakarin fyri við eini stuttari framløgu við støði í uppgávuni. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í uppgávuni og fylgiskjalinum, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni og viðkomandi kjarnaøki.

Stakdømini og uppgávurnar verða sendar próvdómara fyri próvtøkuna.

Um stakdømini og framløguætlanirnar

Um próvtøkuháttur B verður valdur, skal næmingurin í síðsta partinum av undirvísingini fáa eitt vinnuyrkisligt stakdømi við 3-4 týðandi náttúrufakligum greiðsluevnum. Við støði í stakdøminum ger næmingurin tvær framløguætlanir fyri tvey av greiðsluevnunum í stakdøminum. Náttúrufakligu greiðsluevnini skulu til samans fevna um fakligu málini í lærugreinini.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur B á D-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • viðger og vísir fatan av einføldum náttúrufakligum formlum
  • greiðir frá náttúrufakligum lógum og hugtøkum
  • leggur skjalfestingina fram á viðkomandi hátt og setur í samband við vinnuyrkisføri
  • greiðir frá royndini, herímillum endamáli, femjan og úrslitum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum og greiðsluevnum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans, har báðir partarnir telja eins.

Próvtøkuhættir á C-stigi

Hildin verður ein munnlig próvtøka. Farið verður til próvtøku eftir próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B.

Próvtøkuháttur A á C-stigi

Próvtøkan er í tveimum pørtum, og próvhoyringin varir til samans umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming. Undir próvtøkuni velur próvtakarin sjálvur, hvør partur er hin fyrri, og hvør er hin seinni. Báðir partarnir skulu fylla umleið tað sama í tíð.

Fyrireikingartíðin til báðar partarnar av próvtøkuni er umleið 30 minuttir. Próvhaldarin kann hava undirvísingartilfar, frymlasavn og egið tilfar, so sum notur og rapportir, við í fyrireikingarhølið.

Viðkomandi náttúrufaklig útgerð skal vera partur av próvtøkuni.

Partur 1: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í aðrari av endaligu skjalfestingunum hjá próvtakaranum. Lutakast verður millum báðar skjalfestingarnar, beint sum fyrireikingartíðin byrjar.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í skjalfestingini. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í skjalfestingini, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni.

Partur 2: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í eini uppgávu, sum próvhaldarin hevur orðað. Próvtakarin fær uppgávuna við lutakasti, beint sum fyrireikingartíðin byrjar. Uppgávan skal fevna um eina yvirskrift ella eina lýsing av einum stakdømi, ein stuttan nágreinandi tekst um uppgávuna og eitt fylgiskjal. Fylgiskjalið skal fevna um umleið eina A4-síðu av tabellum, grafum, modellum ella líknandi. Fylgiskjalið skal geva próvtakaranum høvi til at fara fakliga í dýpdina og seta í frásjón og í samband við viðkomandi kjarnaøki.

Uppgávurnar kunnu fevna um bæði ástøði og royndararbeiði, og samanlagt skulu uppgávurnar fevna um kjarnaøkini í lærugreinini. Sama uppgáva kann í mesta lagi nýtast tríggjar ferðir í sama flokki/holdi. Fylgiskjølini kunnu brúkast aftur í fleiri uppgávum.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í uppgávuni. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í uppgávuni og fylgiskjalinum, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni og viðkomandi kjarnaøki.

Skjalfestingarnar og uppgávurnar verða sendar próvdómara fyri próvtøkuna.

Um skjalfestingarnar

Um próvtøkuháttur A verður valdur, skal næmingurin í undirvísingini hava gjørt tvær endaligar skjalfestingar um náttúrufaklig evni, sum viðvíkja yrkisútbúgvingarøki næmingsins.

Báðar skjalfestingarnar skulu fevna um lýsingar av í minsta lagi einum framdum royndararbeiði. Skjalfestingarnar skulu vísa náttúruvísindaligan arbeiðshátt og fevna um lýsing av gongdini frá greiðsluevni til niðurstøðu. Harafturat skulu skjalfestingarnar vísa lestrarførleikar próvtakarans við fakligari hugdýping og røttum og neyvum arbeiðsháttum.

Skjalfestingarnar eru grundarlag undir próvtøkuni og skulu gerast einsæris. Valdu evnini skulu í vavi tryggja, at próvtakarin verður royndur bæði í dýpdini og vítt í evninum.

Fyri at næmingurin skal sleppa til próvtøku, skal lærarin hava góðkent skjalfestingarnar.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur A á C-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini. Skjalfestingin í parti 1 skal takast við í dømingina.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • vísir náttúruvísindaligan hugsanarhátt í sambandi við at ráðleggja og fremja einfaldar náttúruvísindaligan royndir og til at greiða frá viðkomandi ástøði
  • skilir og ger rættar náttúrufakligar útrokningar
  • arbeiðir við støði í náttúruvísindaligum arbeiðsháttum, fremur royndir og greiðir frá viðkomandi ástøði
  • skilir náttúrufaklig hugtøk og meginreglur og skilir royndararbeiði, herímillum náttúrufakligar lógir og nýtslu av teimum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum og greiðsluevnum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans, har báðir partarnir telja eins.

Próvtøkuháttur B á C-stigi

Próvtøkan er í tveimum pørtum, og próvhoyringin varir til samans umleið 30 minuttir, íroknað próvdøming. Undir próvtøkuni velur próvtakarin sjálvur, hvør partur er hin fyrri, og hvør er hin seinni. Báðir partarnir skulu fylla umleið tað sama í tíð.

Fyrireikingartíðin til báðar partarnar av próvtøkuni er umleið 30 minuttir. Próvhaldarin kann hava undirvísingartilfar, frymlasavn og egið tilfar, so sum notur og rapportir, við í fyrireikingarhølið.

Viðkomandi náttúrufaklig og vinnuyrkislig útgerð skal takast við í próvtøkuna.

Partur 1: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í einum stakdømi og eini tilhoyrandi framløguætlan hjá próvtakaranum, sum próvdómarin hevur valt.

Undir próvtøkuni hevur próvtakarin eina stutta framløgu við støði í framløguætlanini. Í framløguni skal próvtakarin taka týðandi tættir í viðgjørda nátturufakliga greiðsluevninum fram og vísa kunnleika um náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í stakdøminum, og seta í samband við vinnuyrkisliga øki próvtakarans.

Partur 2: Hesin parturin av próvtøkuni tekur støði í eini uppgávu, sum próvhaldarin hevur orðað. Próvtakarin fær uppgávuna við lutakasti, beint sum fyrireikingartíðin byrjar. Uppgávan skal fevna um eina yvirskrift ella eina lýsing av einum stakdømi, ein stuttan nágreinandi tekst um uppgávuna og eitt fylgiskjal. Fylgiskjalið skal fevna um umleið eina A4-síðu av tabellum, grafum, modellum ella líknandi. Fylgiskjalið skal geva próvtakaranum høvi til at fara fakliga í dýpdina og seta í frásjón og í samband við viðkomandi kjarnaøki.

Uppgávurnar kunnu fevna um bæði ástøði og royndararbeiði, og samanlagt skulu uppgávurnar fevna um kjarnaøkini í lærugreinini. Sama uppgáva kann í mesta lagi nýtast tríggjar ferðir í sama flokki/holdi. Fylgiskjølini kunnu brúkast aftur í fleiri uppgávum.

Undir próvtøkuni leggur próvtakarin fyri við eini stuttari framløgu við støði í uppgávuni. Próvtakarin skal taka týðandi tættir í viðgjørda evninum fram og vísa kunnleika um og innlit í náttúrufakligu økini, sum eru viðgjørd í uppgávuni og fylgiskjalinum, og seta í samband við viðkomandi vinnuyrkislig greiðsluevni og viðkomandi kjarnaøki.

Stakdømini og uppgávurnar verða sendar próvdómara fyri próvtøkuna.

Um stakdømini og framløguætlanirnar

Um próvtøkuháttur B verður valdur, skal næmingurin í síðsta partinum av undirvísingini fáa eitt vinnuyrkisligt stakdømi við 3-4 týðandi náttúrufakligum greiðsluevnum. Við støði í stakdøminum ger næmingurin tvær framløguætlanir fyri tvey av greiðsluevnunum í stakdøminum. Náttúrufakligu greiðsluevnini skulu til samans fevna um fakligu málini í lærugreinini.

Dømingargrundarlag – próvtøkuháttur B á C-stigi

Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur faklig mál, sum eru sett í lærugreinini.

Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin:

  • vísir náttúruvísindaligan hugsanarhátt í sambandi við at ráðleggja og fremja einfaldar náttúruvísindaligan royndir og til at greiða frá viðkomandi ástøði
  • skilir og ger rættar náttúrufakligar útrokningar
  • arbeiðir við støði í náttúruvísindaligum arbeiðsháttum, fremur royndir og greiðir frá viðkomandi ástøði
  • skilir náttúrufaklig hugtøk og meginreglur og skilir royndararbeiðið, herímillum náttúrufakligar lógir og nýtslu av teimum
  • nýtir modell til at greiða frá náttúrufakligum fyribrigdum og greiðsluevnum.

Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans, har báðir partarnir telja eins.